Zam Yapılmayan İşçi Kıdem Tazminatını Alarak İşten Ayrılabilir mi?

Enflasyonun hızla yükseldiği, yaşam maliyetlerinin sürekli arttığı bir dönemde çalışanların en çok merak ettiği konulardan biri de şu: Zam yapılmayan işçi kıdem tazminatını alabilir mi? Artan ekonomik baskılar altında sabit maaşla çalışan zam yapılmayan işçilerin, uzun süre ücretlerinin artırılmaması alım güçlerini ciddi şekilde düşürmektedir. Bu koşullarda çalışanlar, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip edemeyeceklerini sorgulamakta; bu da iş hukukunun en tartışmalı başlıklarından biri haline gelmektedir.

Zam Yapılmayan İşçi Tazminat Alarak İşten Ayrılabilir mi?

Türk iş hukuku kapsamında zam yapılmayan işçi, kıdem tazminatına hak kazanmak istiyorsa, iş sözleşmesini kanunda sayılan haklı nedenlerle feshetmiş olmalıdır. Bu hak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca düzenlenmiştir. Ancak bu maddede “zam yapılmaması” doğrudan bir haklı neden olarak yer almamaktadır.

Yani sadece maaşına zam yapılmadığı gerekçesiyle işten ayrılan zam yapılmayan işçi, otomatik olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak bu durumun istisnaları vardır: İş sözleşmesinde ya da varsa toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağına dair açık bir hüküm yer alıyorsa ve işveren buna aykırı davranıyorsa, bu durumda zam yapılmayan işçi iş akdini haklı nedenle feshedebilir.

Ücret Zammı Yapılmaması Haklı Fesih Sayılır mı?

Zam yapılmaması, her zaman için haklı nedenle fesih sayılmaz. Yargıtay içtihatlarına göre, iş sözleşmesinde ücret artışı konusunda açık ve yazılı bir taahhüt bulunmuyorsa, işverenin zam yapmaması keyfi bir davranış olarak yorumlanmaz. Bu durumda iş sözleşmesini fesheden zam yapılmayan işçi, istifa etmiş sayılır ve kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Ancak bazı özel durumlarda, zam yapılmaması örtülü mobbing ya da ekonomik olarak çalışanı yıldırmaya yönelik bir tutum şeklinde değerlendirilebilir. Zam yapılmayan işçi, bu baskının sistematik olduğunu ve ekonomik gerçeklerle bağdaşmadığını ispat edebilirse, haklı nedenle fesih gündeme gelebilir.

İşverenin Zam Yapmaması Hangi Durumlarda Sorun Teşkil Eder?

Zam yapılmayan işçi açısından sürekli gelir kaybı, zamanla ciddi bir mağduriyet doğurabilir. Özellikle enflasyon oranlarının yüksek seyrettiği dönemlerde işverenin maaşlara zam yapmaması, iş barışını bozan bir unsur haline gelir. Bu durum uzun vadede hem çalışan memnuniyetini hem de verimliliği düşürür.

Eğer işveren geçmişte düzenli olarak zam yapmışsa ve bu uygulama bir işyeri teamülü haline gelmişse, zam yapılmaması bu teamüle aykırılık teşkil eder. Bu da zam yapılmayan işçi açısından haklı fesih gerekçesi oluşturabilir.

Düşük Zam Haklı Fesih Sebebi Sayılır mı?

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım vardır. Hiç zam yapılmaması ile yetersiz bir zam yapılması aynı hukuki sonucu doğurmaz. Yargıtay’a göre işveren, sembolik de olsa bir zam yapmışsa, zam yapılmayan işçi bu oranı düşük bulsa bile bu durumu haklı fesih gerekçesi olarak kullanamaz.

Örneğin işveren %5 oranında zam yaparken işçi %20 artış beklemiş olabilir. Ancak bu fark, tek başına kıdem tazminatı için yeterli değildir. Yani zam yapılmayan işçi sıfatını taşıyan kişi, yalnızca “beklentisi karşılanmadı” diye tazminat talep edemez.

Aynı Pozisyonda Bir İşçiye Zam Yapılıp Diğerine Yapılmazsa Ne Olur?

Zam yapılmayan işçi için eşitlik ilkesi büyük önem taşır. Aynı unvana ve sorumluluğa sahip çalışanlar arasında yapılan ücret farklılıkları, işçinin haklı fesih hakkını doğurabilir. Örneğin, aynı departmanda çalışan iki kişiden yalnızca birine zam yapılması, diğerinin mağdur edilmesi anlamına gelir.

Yargıtay bu durumu açıkça haklı fesih sebebi olarak değerlendirmektedir. Zam yapılmayan işçi, bu durumu noter aracılığıyla belgelendirebilir ve ihtarname çekerek süreci hukuki zemine taşıyabilir.

Zam Yapılmaması Hangi Durumlarda Haklı Fesih Sayılır?

Zam yapılmayan işçi için aşağıdaki durumlar haklı nedenle fesih kapsamında değerlendirilir:

Haklı Fesih Sayılabilecek Durumlar:

• İş sözleşmesinde her yıl zam yapılacağına dair yazılı taahhüt varsa ve buna uyulmamışsa,

• Toplu iş sözleşmesinde zam oranları açıkça belirtilmiş ancak uygulanmamışsa,

• İşverenin yıllardır sürdürdüğü zam uygulaması birdenbire ve gerekçesiz şekilde kesilmişse,

• Aynı pozisyondaki çalışanlar arasında ayrım yapılmış ve bazılarına zam yapılmamışsa.

Bu tür durumların varlığı halinde zam yapılmayan işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

Ancak bu kriterlerin hiçbirinin bulunmadığı hallerde sadece “zam yapılmadı” gerekçesiyle işten ayrılan zam yapılmayan işçi istifa etmiş sayılır.

Sonuç

Zam yapılmayan işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatına yalnızca bazı koşullar altında hak kazanabilir. Bu koşullar:

• İş sözleşmesinde zam taahhüdü yer alması,

• Toplu sözleşmeyle belirlenen zam oranlarının uygulanmaması,

• Sürekli zam uygulamasının işyeri teamülü haline gelmiş olması,

• Eşitlik ilkesine açıkça aykırı zam uygulamaları yapılmasıdır.

Zam yapılmayan işçi bu şartlardan en az birini taşıyan bir durumu ispatlayabiliyorsa, tazminat talebinde bulunabilir. Aksi durumda yapılan fesih “haklı neden” kapsamında sayılmaz ve tazminat alınamaz. Daha fazla bilgi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılarımız:

• Çalışma Koşullarında Değişiklik İşçiye Sözleşmeyi Fesih Hakkı Verir mi?
• Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı
• İstifa Eden İşçi İhbar Tazminatı Alabilir mi?