İşçi Hangi Durumlarda Haklı Nedenle Fesih Yapabilir?

İçindekiler

İş hukukunda, işçinin haklı nedenle fesih hakkı, belirli koşullara bağlı olarak tanınmıştır. İşçi, fesih sebebini öğrendiği andan itibaren 6 iş günü içerisinde bu hakkını kullanmak zorundadır. Aksi takdirde, bu süre içerisinde iş sözleşmesini feshetmeyen işçinin haklı fesih hakkı ortadan kalkar. Haklı nedenle derhal fesih hakkının kullanılabileceği durumlar şu şekildedir:

İşin Sağlık ve Güvenlik Riski Oluşturması: İş akdinin konusu işin, işin doğası gereği işçinin sağlığı veya hayatı için tehlikeli olması durumunda, işçi haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebilir.

Bulaşıcı veya Uyumsuz Hastalığa Maruz Kalma: İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan temas halinde olduğu iş veren veya diğer bir işçinin bulaşıcı veya işçinin göreviyle uyumsuz bir hastalığa yakalanması durumunda, işçinin derhal fesih hakkı bulunmaktadır.

Yanıltıcı Bilgi Verilmesi: İşverenin, iş sözleşmesi sırasında esaslı noktalardan en az biri hakkında yanıltıcı veya gerçeğe aykırı bilgi vermesi, işçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetme hakkını doğurmaktadır.

Şeref ve Namusa Karşı Hareketler: İşverenin işçiye veya işçinin ailesine karşı şeref ve namusa dokunacak şekilde davranışlarda bulunması, cinsel tacizde bulunması veya işçiye karşı asılsız ve ağır ithamlarda bulunması durumunda, işçi haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir.

Cinsel Taciz ve Önlem Alınmaması: İşçinin işyerinde cinsel yönden tacize karşı karşıya kalması ve bu durumun işverene iletilmesine karşın gerekli önlemlerin alınmaması halinde, işçi derhal fesih hakkını kullanabilir.

Ücretle İlgili Uygunsuzluklar: Eğer işçinin ücreti, yasalara ve sözleşme şartlarına uygun bir şekilde hesaplanmaz veya ödenmezse, işçi bu durumda iş sözleşmesini haklı sebep göstererek feshetme hakkına sahiptir. Aynı şekilde, ücretin parça başına veya iş tutarına göre ödenmesi kararlaştırılıp da işçiye verilen iş miktarının ve tutarının yetersiz olması ve aradaki ücret farkının ödenmemesi durumunda da işçi fesih hakkını kullanabilir.

Mücbir Sebepler ve İşin Durması: İşçinin çalıştığı işyerinde 1 haftadan uzun süreyle işin durmasını gerektirecek mücbir sebeplerin ortaya çıkması halinde, işçi derhal fesih hakkını kullanabilir.

Yukarıda belirtilen durumlar, işçinin haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshetme hakkını doğuran koşullardır. İşçinin bu hakları, iş hukuku açısından önemli bir koruma mekanizması olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, işçinin bu haklarını kullanmadan önce, iş hukuku ve iş sözleşmesi ile ilgili diğer hükümleri dikkatlice incelemesi ve gerekli yasal danışmanlık alması gerekmektedir.

İşçi Haklı Fesihte Ne Talep Edebilir?

İş hukuku açısından, işçinin haklı fesih nedenlerine dayanarak iş sözleşmesini sonlandırması durumunda, pek çok alacak hakkı gündeme gelebilir. Bu alacak hakları arasında:

kıdem tazminatı,
yıllık ücretli izin alacağı,
fazla mesai alacağı,
hafta tatili alacağı,
ulusal bayram ve genel tatillerde yapılan çalışmalarda ödenmeyen alacaklar

Bulunmaktadır. İşçinin bu haklarını nasıl talep edebileceği ve hangi durumlarda bu tazminatların gündeme gelebileceği konularına dair detaylar diğer yazılarımızda mevcuttur.

Haklı Nedenle Feshi Kim İspatlar?

İş hukukunda çekişmeli olaylarda hangi tarafın, davacı mı yoksa davalı mı, ispat yüküne sahip olduğu konusuna ispat yükü adı verilmektedir. İş mahkemelerinde, iş sözleşmesinin haklı veya haksız bir şekilde feshedilip edilmediği konusundaki ispat yükünün hangi tarafa ait olduğu, davanın sonucunu doğrudan etkilemektedir.

Medeni Kanunun 6. maddesi şu şekildedir: “Kanunda aksine bir düzenleme olmadığı sürece, taraflardan her biri, hakkını temellendirdiği gerçeklerin varlığını ispatla sorumlu tutulur.” Bu madde uyarınca, genel olarak her davacı, dava talebini destekleyen gerçekleri ispat etmekle yükümlüdür.

İş hukukunda, iş sözleşmesinin feshedilmesi konusunda ispat yükü, sıklıkla karşımıza çıkan ve davanın seyrini belirleyen bir unsurdur. Örneğin, işverenin iş sözleşmesini haklı bir nedene dayanarak feshettiğini iddia ettiği bir dava sürecinde, işverenin bu iddiasını kanıtlaması gerekmektedir. Benzer şekilde, işçi, işverenin iş sözleşmesini haksız bir nedene dayanarak feshettiğini iddia ediyorsa, bu iddiayı kanıtlamakla yükümlüdür. İspat yükünün doğru bir şekilde belirlenmesi, adil bir yargılama sürecinin temelini oluşturur.

Haklı Nedenle Fesih Süresi Ne Zaman Başlar?

İş ilişkilerinde, işçi veya işverenin haklı feshe neden olan bir olayı öğrendiği tarihten itibaren belirli süreler içinde harekete geçmesi gerekmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu‘nun 26. maddesinde belirlenen bu süreler, tarafların haklarını koruma amacı taşımaktadır. İlgili kanun maddesine göre:

…fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz…

İbaresi yer almaktadır. O halde 4857 sayılı İş Kanununa göre, haklı fesih yetkisinin kullanımında iki farklı süre bulunmaktadır: Altı iş günü ve bir yıl.

Altı İş Günü Süresi: İşçi veya işverenin haklı feshe neden olan olayı öğrendiği günü dikkate almadan, takip eden iş günleri sayılarak altıncı iş gününün sonunda haklı fesih yetkisi sona erer. Eğer işveren bir tüzel kişi ise, süre feshe yetkili merciinin olayı öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bir Yıl Süresi: Bir yıllık süre, olayın gerçekleştiği tarihten başlar ve bu süre içinde haklı fesih yetkisi kullanılmalıdır.

Haklı Nedenle Fesihte İhtar Şart Mı?

Haklı nedenle feshin söz konusu olduğu durumlarda yazılı bir ihtar şartı bulunmamaktadır. Ancak bu gibi durumlarda yazılı bir belgenin bulunması her iki taraf için de faydalı olur. Zira feshe ilişkin durumun ispatı açısından yazılı belgeler elinizi güçlendirecektir.

Bu yüzden haklı sebeple fesih yapmak gibi bir düşünceniz varsa mutlaka yazılı şekilde yapmanızı tavsiye ederim. Yazılı ihtarnamenin noter kanalıyla yapılması sizin açınızdan çok daha iyi olur. Yazılı metni karşı tarafa imzalatıp geri alma yolunu da kullanabilirsiniz. Burada önemli olan daha sonraki arabuluculuk veya mahkeme sürecinde somut olayınıza ilişkin durumun ispatıdır. Sözlü şekilde yapılan fesihlerin sonradan ispatında güçlük yaşayabilirsiniz.

Haklı Nedenle Fesihte İhbar Süresi Beklenir Mi?

Haklı nedenle fesih, iş ilişkisinin taraflarından birinin, karşı tarafın ihlalinden dolayı sözleşmeyi hemen sonlandırma hakkına sahip olduğu bir fesih yöntemidir. Bu durumda, kanunda belirtilen ihbar süresi uygulanmaz. İşçi veya işveren, haklı nedenle fesih hakkını kullanırken, karşı tarafı önceden bilgilendirme veya belirli bir süre beklemek zorunda değildir.

Haklı nedenle fesih, hem işçi hem de işveren için acil bir fesih yöntemidir. Bu nedenle, bu tür bir fesih durumunda bildirim veya ihbar süresi uygulanmaz. Dolayısıyla, işçinin haklı nedenle feshi durumunda işverene ihbar tazminatı ödemesi veya işverenin haklı nedenle feshi durumunda işverenin işçiye ihbar tazminatı ödemesi gerekmektedir.

Haklı Nedenle Fesih Yapan İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir Mi?

İş hukukunda, işçinin kusuru olmaksızın iş akdinin haklı nedenlerle feshedilmesi durumunda işçinin işsizlik maaşına hak kazanabileceği kabul edilmektedir. Bu ilke, işçinin haklı nedenlerle iş akdini sonlandırmasının ardından işsiz kalmasının, işçinin kendi kusurundan kaynaklanmadığı anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, işveren tarafından fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi veya işçiye elden yapılan ödemelerle SGK primlerinin eksik yatırılması gibi durumlar, işçinin istifa etse dahi iş akdini haklı nedenle sonlandırmış olmasından dolayı işsizlik maaşı alma hakkını ortadan kaldırmaz. Önemli olan, işçinin istifasının haklı bir nedene dayanıp dayanmadığıdır.

Şu halde İş akdinin haklı nedenlerle feshedilmesi durumunda, işçinin işsiz kalmasına kusuru olmadığı genel bir kabul görmektedir. Bu, işçinin kendi kusuru olmaksızın iş akdini haklı nedenlerle sonlandırması halinde işsizlik maaşı almaya hak kazanabileceği anlamına gelmektedir.

Sonuç

İş hukukunda işçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetme hakkı, belirli ve önemli durumlar için tanınmış bir koruma mekanizmasıdır. İşçinin sağlık ve güvenliğinin tehlikeye girmesi, yanıltıcı bilgi verilmesi, şeref ve namusa karşı hareketler, cinsel taciz gibi sebepler, işçinin derhal fesih hakkını kullanabileceği durumlar arasında yer almaktadır.

Ayrıca ücretle ilgili uygunsuzluklar ve mücbir sebepler gibi durumlarda da işçi haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir. Ancak işçinin bu haklarını kullanmadan önce iş hukuku ve iş sözleşmesi ile ilgili diğer hükümleri dikkatlice incelemesi ve gerekli yasal danışmanlık alması gerekmektedir. İşçinin haklı fesih hakkını kullanması durumunda, kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin alacağı, fazla mesai alacağı gibi birçok alacak hakkı gündeme gelebilir.

İş hukukunda çekişmeli olaylarda ispat yükü önemli bir faktördür ve iş sözleşmesinin haklı veya haksız bir şekilde feshedilip edilmediği konusundaki ispat yükü, davanın seyrini belirler. İşçi veya işverenin haklı feshe neden olan bir olayı öğrendiği tarihten itibaren belirli süreler içinde harekete geçmesi gerekmektedir. İşçinin haklı nedenle feshi durumunda ihbar süresi beklenmez ve işsiz kalan işçi, işsizlik maaşı alma hakkına sahip olabilir.

Özetle, iş hukukunda işçinin haklı nedenle fesih hakkı, işçinin haklarını koruma ve adil bir çalışma ortamı sağlama amacı taşımaktadır.

İşçi Haklı Nedenle Fesih Yaptığında Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

İşçi, haklı nedenle fesih yaptığında kıdem tazminatı alma hakkına sahiptir. Haklı nedenle fesih, işçinin iş sözleşmesini işverenin haklı bir sebep olmadan feshetmesi durumunda geçerli olup, bu durumda işçi kıdem tazminatı talep edebilir. Ancak, işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için işyerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekmektedir.

İşçi Haklı Nedenle Fesih Yaptığında İşsizlik Maaşı Alabilir Mi?

İşçi, haklı nedenle fesih yaptığında işsizlik maaşı alma hakkına sahip olabilir. İşsizlik maaşı, işçinin kendi kusuru olmaksızın iş akdinin sonlandırılması durumunda devlet tarafından ödenen bir maaştır. İşçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda, kendi kusuru olmadığı için işsizlik maaşı alma hakkına sahip olabilir. Ancak, işsizlik maaşı alabilmek için diğer yasal şartların da yerine getirilmiş olması gerekmektedir

İşçi, haklı nedenle fesih hakkını kullanırken yazılı bir ihtar şart mıdır?

Haklı nedenle fesih durumlarında kanunda yazılı bir ihtar şartı bulunmamaktadır. Ancak, fesih durumunun ispatı açısından işçi veya işverenin fesih bildirisini yazılı olarak yapması veya bu belgeyi noter kanalıyla ya da karşı tarafa imzalatıp geri alması tavsiye edilir.

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılarımız:

Avukat Tuğrul Büyükorhan